Gar waa loo Islaam

Waxaan daawaday video shir uu xisbiga talada haya ee Kulmiye uu ku qabtay Hargeysa. Nin aan aqaan, oo ilaa yaraanteydii aan aqaannay xaggeygana qiimo weyn ku leh ayaan daawaday oo u cabanaya qaab kolley aniga i damqay.

Mudane Cali Cabdi Saayaq, isaga oo Ashahaadka qiraya ayaan daawaday si uu u caddeeyo in uu Muslim yahay.

Mudane Cali waxaan bartay toddobaatanaadkii aniga oo arday ah. Intii ka dambeysayna waan aqaannay. Deris ama jaar ayaan ahayn. Meel ay iska galaan Wardhiigleey iyo Towfiiq oo ah Degmada Yaaqshiid kana fogeyn Dugsiga Sare ee General Daud ayay ahayd.

Mudane Cali Cabdi Saayaq waxaan ku aqaannay nin Muslim ah, ahalu salaad ah, Allah ka cabsada, ahna nin muruqmaal ah. Nin ladan ayuu ahaa oo reerkiisa dhaqda, baabuur uu isagu leeyahay ku socda, welibana leh hooso Baabuurta lagu sameeyo. Qiyaas nin xilligaas intaa haystay.

Mudane Cali si kale uma aqoon, markii aan Radio Muqdisho ka billaabay shaqo horraantii siddeetanaadkii, ayaan ogaaday in uu yahay nin abwaan ah. Waxaan u maleynayaa ciddii aan hore u aqoon laakiin daawatay video-ga aan ka hadlayo ay ducadiisa ka garteen in uu yahay nin hal abuur leh.

Sida uu hadda ii sheegay fannaan Waaberi ka tirsan, heesihiisa caanka ah ee Cali Cabdi Saayaq waxaa ka mid ah heesta uu ku luuqeeyo Fannaanka weyn ee Soomaaliyeed, Maxamed Suleymaan Tubeec AUN, ee oraneysa Dhool da’ay la Moodyee, Waan kugu Dhadhabayaayee, Dharaarteynu kulannaa, Dhulku ila Wareegee,…

Cali wuxuu ahaa nin sharaf iyo xushmad badan oo dhallinyarada ku dhiirri geliya waxbarashada iyo weliba shaqada markii aan shaqo billowga ahayn.

Inaksta oo xilligii uu dagaalku Muqdisho ka qarxay aan kala go’nay, waxaan haddana dib isugu aragnay Djibouti 1994. Dhowr jeerna Hargeysa ayaan si kooban isugu aragnay.

Anigu ma ogi qofka ay is hayaan iyo waxa ay isku hayaan toona, qormadeyduna taa kuma saabsana.

Mudane Cali Cabdi Saayaq, hadda waa Wasiir Ku Xigeenka Howlaha Guud ee Somaliland.

Soomaali Siman, haddana kala Mudan

Dowladda Soomaaliya iyada ayaa goosatay istaraatiijiyad ku dhisan midnimo iyo in aan la aqbalin in dalka la kala gooyo.

Sidaa darteed, dadka ka soo jeeda Somaliland ee ku jira loollanka aan sahlaneyn ee siyaasadeed ee Muqdisho yaalla, gaar ahaan kuwa u hanqal taagaya xilalka Federaalku waxay mudan yihiin in saamigooda ama ugu yaraan in ka daba dhow ay helaan.

Inkasta oo ay kaabayaasha siyaasadda ee reer Koofureedku uu haysto aanay ayaga u dhammeystirneyn, haddana waa in loo tixgeliyo xuquuqdooda muwaaddinnimo oo la siman muwaaddin kasta oo Soomaaliyeed. Weliba xilalka keliya ma ahan ee waa in lala wadaagaa deeqaha waxbarasho iyo takhasusyada maamulka iyo amniga.

Haddii la gacan bidixeeyo, waxay taasi dhibcaha u sii kordhineysaa kuwa u ololeeya gooni isu taaggu in ay u quus gooyaan qofkii innaba rajo ka qabi lahaa midnimo.

Dhanka kale, ruug caddaaga reer woqooyi ee xilalka Qaran ee xag diblomaasiyadeed, xag amni, xag maamul iyo xag siyaadeed soo heyn jiray muddada dheer ee hadda ku sugan caasimaddu waxay mudan yihiin ka warqab, daryeel iyo ka talo gelin arrimaha dalka, siiba kuwa woqooyi.

Waa dad iyaga oo heli kara sida ay Soomaali badani sameysay in ay degaannada laga yaabo in ay ku dhasheen oo nabad ah ay ku noolaadaan, ka door biday in ay ka shaqeeyaan Muqdisho ama ay astaan u ahaadaan midnimada Soomaaliya. Kuwaas oo qaarkood ay ku nool yihiin Hoteello, qaarna ay naftooda ku waayeen. Ku darso, ma ahan dad sugaya ama u diyaar ah in xilal loo magacaabo. Qaarkood nooc ay tahayba hore ayay u soo arkeen iyada oo tan maanta ka awood iyo sharaf badan.

Ismaaciil Buubbaa oo ilaa horraantii sagaashamaadkii ka shaqeynayay midnimo, kana qeyb galay ku dhowaad shir kasta oo Soomaali ay isugu timid, noqdayna Ra’iisal Wasaare ku xigeen, dhowrjeerna Wasiir noqday ayaa ka huleelay Muqdisho. Waxaa ka horreeyay Axmed Samatar oo in badan u dooday midnimo, ahaa Xildhibaan Federaal ah, marna isu taagay Madaxweyne.

Cali Kahaliif Galaydh isaguna wuxuu ku tilmaamay in kala go’a dalku uu ka socdo Muqdisho.

Ma ahan in aan qiil u sameynayo Samatar iyo Buubbaa, muddicise kuma ihi. Sidoo kale, ma doonayo in aan halkan ku lafa guro sida ay aragtida Galaydh sax u tahay ama aanay u ahayn.

Weliba waxaan qabaa in sababaha ay labada mas’uul ee hore ay u faleen waxa ay faleen, Galaydh-na uu u yiri waxa uu yiri, aanay ahayn kuwo isku xaalad ah ama isku dan iyo ujeeddo ah, laakiin waxaan tuhunsan ahay in si uun la isu waafajin karo. Aragtideyda, waxaa dhammaantood ka dhex muuqda quus ama quus ku dhowaad mashruuca midnimada oo ay saddexduba si buuxda u aamminsanaayeen.  Nin wax tari lahaa midnimada laakiin ka calool goostay waxba kuuma tareyso in aad ka gar hesho, haddii ay ujeeddadaadu tahay mudnimo.

In Taliyaha Xoogga Dalka Soomaaliyeed dhowaan loo magacaabay General khabiir ah oo degaan ahaan ka soo jeeda Woqooyi waa tallaabo horusocod ah, waanan bogaadinayaa. Laakiin weli fari kama qodna.

Qormadan waxaan ku soo beegay xilli la hadal hayo in Dowlad Goboleedyadu ay kaalin ku yeeshaan soo xulidda xubnaha Baarlamaanka sannad ka dib howgeli doona. Waxaan ognahay in Dowlad Goboleedyadu ay ka dhisan yihiin koofurta oo keliya. Waxaan halis ugu jirnaa in aan yeelanno Baarlamaan ay xubnihiisa qaar ka mid ahi sheegtaan in la soo “doortay”, isuna arkaan in ay ka mudan yihiin Xildhibaanno safka dambe ah oo iyaga la soo “xulay”.

Waxayna taasi heer Baarlamaan gaarsiin doontaa, kala duwanaan keeni karta kala mudnaan Koofur iyo Woqooyi. Taas oo ah waxa ugu muhiimsan ee ay raadinayaan walaalaha Somaliland ee qiilka u doonaya in ay reer woqooyi oo wadajira ay u caddeeyaan in gooni isu taaggu uu uga badiyo midnimada.

F. G. Somaliland waxaan ula jeedaa degaanka Gobollada Woqooyi ee Somaliya ee Ingiriisku gumeysan jiray ee xornimadana qaatay June 26, 1960. Somalia waxaan ula jeedaa Dowladda Soomaaliya.

12 - ka Oktoobar, K'naan, Xalane iyo Muuro

Waddaniyiintii hore iyo kuwa maanta ahba waa in aan ku faannaa kana warqabnaa. K'naan wuxuu ka mid yahay ragga calanka Soomaaliya boorka ka jafay oo masrax caalami ah ku soo bandhigay, ka dib markii lagu martiqaaday in uu ka heeso furirtaanka cayaaraha adduunka.

K'naan waa nin dhallinyaro ah, xoog ah oo shaqeysta. Waan u hambalyeynayaa. In badan oo kalena waan ka sugeynaa.

Laakiin aan is xusuusinno oo aan is weydiinno xaggeen ku ognahay halgamaagii weynaa ee SYL, Maxamuud Yusuf Muuro? 

Wuxuu ahaa ninkii si mutaddawcnimo iyo naftii horennimo ah isu tallaalay isaga oo iska dhigaya Cabdullaahi Ciise. Si Cabdullaahi oo safar ahaa uu uga badbaado sun laga baqay in gumeystuhu uu ugu daro tallaalka ama ugu yaraan laga baqay in uu ku qandhado tallaalka.

Muro isaga ayaa aqbalay wixii Cabdullaahi lagu duri lahaa in isaga lagu duro, si Cabdullaahi u badbaado oo isaga oo badqaba uu u tago New York oo ka akhriyo khudbaddiisii taariikhiga ahayd ee Gobinnimo-doonka.

Khudbaddaas waxaan akhristay sannado badan ka dib aniga oo jooga London, ilaa iyo haddana ma arag khudbad u dhiganta oo masrax caalami ah uu ka jeediyay hoggaamiye Soomaaliyeed weliba marka loo eego xilligaas aqoonta Soomaalidu sida ay u koobnayd.

Geesiyaalka aan magacoodu ka go’i doonin xusuusta shacabka Soomaaliyeed waxaa ka mid ah Maxamed Cabdulle Xalane, oo ku dhashay Ceel Buur, kuna geeriyooday, Wajaale, isaga oo diiday in uu dib u gurto isaga oo aan calanka Soomaaliya ka qaadan goobta ama aan ku daaficin.

Xalane isaga waxaa maamuusay Dowladdii Kacaanka waxaana loogu magac daray Dugsi militeri oo ku yaala magaalada Muqdisho.

K'naan iyo Muuro iyo inta u soo halgantay xornimadeenna iyo inta maanta u taagan badbaadinta iyo horumarinta Soomaaliya in calankeenna kor laga yeelo, Ilaaheey ha guuleeyo. 

Kenya: Xalka muranka soohdinta Baddu waa Wadahadal

Riig Shidaal ka baaraya Badweynta India
NATION MEDIA GROUP

Kenya waxay ku gacan seyrtay dacwadda ay Soomaaliya ka gudbisay Kenya ee ku saabsan soohdinta badda ee labada dal ee deriska ah.

Sida uu qoray Wargeyska Daily Nation, Garyaqaanka Guud ee Kenya, Githu Muigai, ayaa ku doodaya in Soomaaliya aanay dow u lahayn in ay dacweyso Kenya, maaddaama ay labada dal ku heshiiyeen 2009 (MoU) in ay wadahadal ku dhammeystaan khilaafkooda.

Heshiiskaas oo ay labada dal kala saxiixdeen 2009, inkasta oo aanay ku qornayn in uu hirgalayo marka uu ansixiyo Baaralmaanku, haddana Baarlamaanku wuu fariistay oo u codeeyay oo diiday heshiiska.

Maaddaama uu heshiiska ku qoran yahay in uu hirgalayo marka la saxiixo oo ahayd 2009, loona gudbiyay Qaramada Midoobay 2011, Kenya waxay qabtaa in heshiiskaasi uu saldhig u ahaado xalka khilaafkan.

Soomaaliya waxay ku adkeysaneysaa in ay Maxkamadda Caalamiga ah ee Caddaaladdu ay tahay in iyadu ay xukun soo saarto.

Waxaa la rumeysan yahay in badda ay ku muransan yihiin Kenya iyo Soomaaliya uu hoos ceegaago keyd shidaal oo fara badan.

Wasaaradda Arrimaha Dibadda ee Kenya waxay hadda ka hor ka digtay in haddii ay Soomaaliya ku guuleysato dacwadda ay suurta gal tahay in Kenya ay ku dhacdo bad la'aan.

Maxaan ka baran karnaa xarigga Weriyayaasha?

Si wanaagsan ayaan Online ugu daawaday Doodwadaag uu fahamkeygu yahay in uu ahaa barnaamijka ay NISA ku tilmaantay lif hore ayaa laqanyo kiciya.

Barnaamijka marka aan qiimeeyo aniga oo weliba ku eegaya il cillad raadis ah, wuxuu yeelan karaa laba dhaliil. Cilladahaasi waxay yihiin in Barnaamijka lagu marti qaaday laba Xildhibaan oo isku ra’yi ah inta badan, marka ay kala ra’yi duwan yihiinna aad isugu ra’yi dhow.

Waxay ahayd in mid uun la soo fariisiyo oo ay dadku s’uaalo weydiiyaan. Waxaase ka sii qurux badnayd in la keeno laba xildhibaan oo kala aragti iyo mowqif duwan si ay dood u noqoto oo dhinac kasta arrinta looga eego.

Dhaliisha labaad waxay ahayd in Barnaamijku uu si dadban u dhiirri gelinayay in ay dhallinyaradu kacaan oo dagaal ama ugu yaraan ay farasaar ku dhaqaaqaan.

Khaladdaadkaas waxaa xallin karay soo saaraha iyo Tifatiraha Barnaamijka ama midkood. Ma ugu talo galeen in aanay sixin mise wey ka hoos baxday? Taa anigu kama jawaabi karo.

SI kastaba ha ahaatee, anigu ma arko sida ay xal u noqoneyso in la xiro weriyayaasha iyo in ciidan lagu dalbado in ay xiraan xafiiska Muqdisho ee TV-ga Universal.

Casharro dhowr ah ayaa laga baran karaa xarigga Cawil iyo Cabdullaahi, isku deyga u qiil dayidda xarigga iyo weliba sii deyntooda.

Casharka Laamaha Dowladda

Saxaafaddu waa xor marka ay sharciga u hoggaansan tahay. Wasaaradda Warfaafintu waa hey’adda Dowladda u qaabbilsan Warbaahin oo dhan. Laamaha kale ee Dowladda oo dhan waa in ay iyadu ka xigsataa weriyayaasha. Taas macnaheedu ma ahan in weriyayaasha laga deynayo u hoggaansanaanta sharciga. Laakiin waa in ay iyadu taas xaqiijisaa. Waa in ay ruqsadda bixiso, digniin bixiso, ganaax soo rogto, wadashaqeynta ka goosato, shatiga la noqoto iwm.

Haddii ay u taag weydana iyada oo sharciga mareysa sida Xeer Ilaalinta iyo Maxkamadaha waa in ay la kaashataa ciidanka oo ay habboon tahay in ay ahaadaan booliiska. Marka la arko Nabadsugid iyo weriyayaal qoorta iskula jira, su’aashu waxay noqoneysaa – miyaan Dowladdu lahayn hey’ad Warbaahinta u qaabbilsan oo rayid ah?

Tan kale, tallaabadani waxay lid ku tahay kalsoonida ay saxaafaddu ku qabi karto dalka. Saxaafadda shisheeye iyo midda Soomaaliyeed ee dalka dibaddiisa ka shaqeysaa kuma soo dhiirran kari doonto in ay dalka u soo guuraan ama ay ka dhistaan Istuudiyayaal waaweyn.

Ogowna, sharikad kasta oo dooneysa in ay dalka soo degto dadka ugu horreeya ee ay dalka ka wareysato waxaa ka mid ah weriayayaasha iyo diiblomaasiyiinta.

Ugu dambeyn Xuquuqda Muwaaddinka Soomaaliyeed ma ahan in lagu xadgudbo, oo marka la dhibsadoba la xiro iyada oo aan sharciga la eegin. Ayaan ka dibna la sii daayo.

Saxaafad xor ah, mar kasta wey ka careysiisaa Dowladaha, laakiin qaanuun ayay ku dhisan tahay oo daafac.

Casharka Saxaafadda

Inkasta oo aanay marinkeeda ahayn, oo la rabay in Warfaafintu ay shaqadaas qabsato, haddana NISA waxay soo jeedisay eedeymo culculus oo ku wajahan Saxaafadda guud ahaanba. NISA caddeyn ma soo raacin, laakiin weriyayaasha qaarkood iyo idaacadaha iyo baraha Internetka qaarkood dadka ka shaqeeya ama la macaamilay iyo weliba dadweynaha qaarkiis wey og yihiin in ay saxaafadda ku jiraan qaar ku dhaqma si aan waafaqsaneyn anshaxa saxaafadda.

Bahda saxaafadda, waxaa la gudboon in ay fahmaan in inkasta oo weli ay sharci darro iyo xad gudubyo ka jiraan dalkeenna, in haddana uu dalku ku sii luudayo dhinaca sharciga. Marka waa in ay isbeddelkaas la jaanqaadaan.

Taas macnaheedu ma ahan in ay ka gaabsadaan khaladdaadka Dowladda ama cid kale ay ka galeyso dadka iyo dalka Soomaaliyeed. Waa in ay ka hadlaan welibana ay tooshka ku ifiyaan ciddii xad gudub wadda. Laakiin taas waa in ay sameeyaan iyaga oo xaqiijinaya in barnaamijkoodu uu dheelli tiran yahay, ujeeddada Barnaamijkuna ay tahay in wax la saxo ee aanay ahayn in qof ama hey’ad lagula diriro ama looga aargoosto.

Taas ulama jeedo in eedeynta NISA ay sax tahay. Laakiin waa in saxaafddu ay isa saxdaa, si mar kasta oo la qabto ay u noqoto in laga gardaran yahay.

Casharka Inta caddaaladda jecel

Dad badan oo ka qeyliyay xarigga labada weriye waxaan ku dhiirri gelinayaa in mar kasta oo muwaaddin la xiro, ay u kuur galaan isla markaana ay ka qeyb qaataan in muwaaddinka xuquuqdiisa la sugo lana marsiiyo waxa uu sharcigu qabo.

Intii qof sharci darro ku xiran laga aammusi lahaa, waxaan ka door bidi lahaa in laga qeyliyo qof kasta oo xariggiisa uu shaki ku jiro in uu sharciga waafaqsan yahay. Waayo Dowladdu haddii ay qiil sharci ah u haysato xarigga, qeylo waxba kama dhibeyso.