Sidan ayuu ku dhammaan doonaa dagaalka Sh. Hoose?

Dagaalka Sh. Hoose 

Sidan ayuu ku Dambeyn Doonaa

Qiyaasta Yusuf-Garaad

Gobolka Shabeellaha Hoose colaaddiisu wey dhammaan doontaa. Waxay ku dhammaan doontaa in qof kasta oo aan dhiman uu gurigiisa degganaado, beertiisana lahaado.

Waxay ku dhammaan doontaa in qof waliba gurigii uu doono iyo beertii uu doono oo kiro ah oo uu awoodo uu kireysto.

Waxay ku dhammaan doontaa in ninkii ku dhaawacma ama ku naafooba uu isagu isu qabo dhaawiciisa.

Waxay ku dhammaan doontaa in kii qof dila lagu eedeeyo in uu yahay mooryaan gacan-ku-dhiigle ah. Waxay ku dhammaan doontaa in ninna aan la siin shilin uusan shaqeysan.

Waxay ku dhammaan doontaa in aabbaha iyo hooyada uu wiilkoodu ku dhinto asaga oo dagaaalllamaya, in aan cidina u ogeyn abaalna looga hayn doonin.

Waxay ku dhammaan doontaa sida dagaal kasta oo na soo maray uu ku dhammaaday.

Waxay ku dhammaan doontaa xaflad weyn oo niman aan baahi qabin, qofna uga dhiman dagaalka, iyaguna aan ka qeyb gelin, ay bariis, hilib iyo cabitaan baraf leh oo caynba cayn ah ay ka wada dhergaan. Iyaga oo findhicilanaya  oo qosqoslaya ay gacanta is geliyaan ayada oo video laga duubayo sawirrana laga qaadayo. Waxay sheegi doonaan in dadku is dilo kana heshiiyo. Labadaan beelood oo is dilay waxay dhihi doonaan waa dad  weligoodba saaxiib iyo xataa walaalo ahaan jiray.

Nimanka heshiiska gelaya waxaa soo ururin doona NGO ama niman is habeeyay oo mashruuc ka dhigtay howhaas fulinteeda, oo dowladda ama hey’ado shisheeye lacag badan uga qaatay.

Nimanka heshiiskaas gelayaa, hadday doonaan waxay isa siin doonaan gabdho ay ku xaraarad gooyaan oo ay xaasaskooda ku labaystaan, saddexystaan, afareystaan ama…

Waxay ku dhammaan doontaa in magaalada ay u arrimiyaan Guddoomiye Degmo iyo Taliye Booliis oo ay u badan tahay in ay warmoog ka yihiin dagaalka hadda socda wax dan ahna aanay ka lahayn.

Wiilasha intii ay wax baran lahaayeen dagaalka ka doortay, hadday xabbadda ka badbaadaan waxay ku dambayn doonaan in ay xamaali ka noqdaan beeraha mooska ee gobolka. Haddii kale ay doomaha iyo shabaqa  u xafidaan, u nadiifyaan ama u jiidaan doomaha kalluumeysatada.  Howshaas waxaa xisaabayayaal iyo Madaxba ka ahaanaya amaba ay lahaan doona wiilasha dagaal-moogga ah ee hadda wax baranaya.

Ragga hadda dagaallamaya iyo qabiillada ay sheeganayaan in ay u dagaallamayaan midna marti loogama ahaan doono Shabeellaha Hoose iyo meel kale toona.

Soomaali iyo ajnebi badan iyo Dowladda ayaa intuba hanti gashaday Gobolka. Mustaqbalkana qaar intaas ka sii badan ayaa imaan doona oo hanti gashan doona.

Malleeshiyada is dileysa marka la isu geeyo waxaa ka tiro badan dadka kale ee Gobolka nabadda ku jooga, Dimuqraaddiyad maalinta la gaaro Gobolka kuwaas ayaa xukumi doona. Wixii Dimuqraaddiyad ka horreeyaana waa ku meel gaar.

Ku-Sime Jagadiisu maxay tahay?

Ku Sime Kursi Ma aha

Yusuf-Garaad

Ku-Simaha Madaxweynaha iyo Ku-Simaha Ra’iisal Wasaaraha iyo Ku-Simayaasha kale sow iyagu derajo ma hayaan oo jago kuma magacowna?

Maxaa keenay in xilkoodu uu durba isu beddelo Ku-Sime isla marka mas’uulka kale uu dibadda u duulo?

Saxaafadda waxaa la gudboon in qofka xilkiisa iyo magaciisa ay ku sheegto. Marka ay dhacdo sabab kallifi karta in la sheego xilka Ku-Simaha ah ee uu hayana la sheego mar ama laba jeer taas oo ku xiran dhererka wabixinta.

Marka uu Ku-Simuhu gaaro go’aan culus ama sida caadiga ah aan xilkiisa ahayn ayaa si loogu xoojiyo ama loo caddeeyo sababta, waxaa markaa la sheegaa in uu Ku-Sime yahay.

Ka soo qaad haddii Guddoomiyaha Baarlamaanku uu gaaro go’aan ku saabsan howsha Xukuumadda. Si aan loogu wareerin warka waxaa habboon in la sheego in uu yahay Ku-Simaha-Madaxweynaha.

Ka soo qabo haddii Wasiirka Difaacu uu go’aan ka gaaro Booliiska, dabcan waa in la xusaa in uu yahay sii hayaha Wasaaradda Amniga Qaranka. Inkasta oo tusaalaha dambe uu yahay Sii-Haye kaas oo ah mid ka duwan Ku-Sime.

Laakiin anigu ma aqaan meel ay Ku-Sime ku noqotay jago iskeed u taagan oo weliba ka horreysa midda mas’uulku uu ku magacaaban yahay.

Weliba Ku-Sime waxaa la qaatay haddii mas'uulka xilka lagu simayaa uu fasax caafimaad ama mid kale uu shaqada uga maqan yahay sida berigii uu Madaxweynuhu tegey Turkiga. Laakiin marka mas'uulkii uu shaqo ugu maqan yahay meel kale, ma habboona in Xilkiisu uu u muuqdo mid laba loo qeybiyay. Waa shaqada uu isagu ka hayo meesha uu markaa joogo, oo kolley iyadina saxaafadda soo geleysa. Iyo Midda qofka Ku-Simaha u ahi uu qabanayao.

Farriintan xooggeedu wuxuu ku socdaa weriyayaasha iyo Tifatirayaasha.

Lixdankii ayaan Xorownay

Kaana siib, Kanna Saar

Yusuf-Garaad

Soomaaliya waxay xorriyaddeeda qaadatay 1960.

Sax ilama aha in 2014 la yiraahdo waxaa la xoreeyay magaalo hebel? Oo waxaa xoreeyay ciidammada Ethiopia ama kuwa Kenya ama kuwa kale oo ay ka wada tirsan yihiin ciidammada Midowga Afrika ee AMISOM.

Waxay ila tahay weriyayaasha iyo tifatirayaashooda, siyaasiyiinta iyo diblomaasiyiintuba in ay marka ay xaaladdan ka hadlayaan ay ka dhowrsadaan adeegsiga ereyga “xoreyn”  oo ay doonaan eray uga habboon.

Malahayga waxaa la qaatay in la adeegsado ciidammada AMISOM ayaa Shabaab ka saaray magaala hebel.

Dalalka hadda la leeyahay ciidammadooda ayaa na xoreeeyay marka laga reebo Ethiopia waxaa dhammaantood xorriyadda uga horreysay Soomaaliya.

Halka ay Soomaaliya xorriyaddeeda gaartay 1960, Sierra Leone waxay xorriyaddeeda qaadatay 1961, Burundi iyo Uganda waxay xoroobeen 1962, Kenya 1963, Djibouti 1977.

Allaha u naxariistee Waddanigii Soomaaliyeed, Cabdullaahi Suldaan Timacadde, ayaa markii xorriyadda la qaatay 1960 ee weliba calanka Soomaaliyeed la taagay erayadiisii waxaa ka mid ahaa:

Soomaaloo calan taagta

Timacadde AUN

Saakay noogu horreyso

In sideyda tihiin iyo

In kalaanan saxaynine

Saddex wiig iyo maalmo

Haddaan soor cuni waayo

Safrad laygama yaabo

Sari mayso nafteydo e

Saaxirkii kala guurraye

Sarreeyow ma nusqaamow

An siduu yahay eego e

Kaana siib

Kanna Saar.